• 28-11-2016
  • Nieuwsbrief

Boomveiligheid op basis van risicomanagement

Verdeel uw terrein in risicozones en stem daar uw boombeheer op af

12 hectare bos en 295 solitaire bomen, plus nog die mooie oprijlaan met 40 oude eiken; een golfbaan is vaak rijk voorzien van bossen en bomen. Deze rijkdom stelt de golfclub echter voor hoge kosten als het gaat om het onderhoud ervan. Een boomveiligheid- of VTA-controle is al snel een tijd en geld rovende bezigheid. Maar is zo’n intensieve controle voor elke boom wel nodig of zelfs verplicht? 

De laatste jaren is er steeds meer nadruk komen te liggen op het doen van boomveiligheidscontroles. Maar de gangbare werkwijze voor de arbeidsintensieve VTA-controles is op bepaalde stukken van golfbanen soms best lastig uit te voeren. Eventuele beheermaatregelen die op grond van de controles moeten worden uitgevoerd, zijn in sommige stukken bos bijna niet te doen. Denk aan het wegzagen van dood hout met een hoogwerker in een bosperceel waar de bomen dicht opeen staan. Een lastige klus. Goed om eens te reflecteren of het ook anders kan. Is in de afgelopen jaren de lat niet een beetje te hoog gelegd? Dient de werkwijze die nu wordt gehanteerd nog wel het doel dat de beheerder en wetgever ermee willen bereiken? Vanuit het idee dat de ‘zorgplicht’ een wettelijke plicht is, voelen veel beheerders zich genoodzaakt al hun bomen aan een onderzoek en bijpassend beheer te onderwerpen, terwijl in beginsel de zorgplicht meer bedoeld is als een deugd dan als een plicht. Hoe zit het nu precies? 

Wat zegt de wet?

Juridisch gezien bestaat er inderdaad geen wettelijke zorgplicht. Wel kan ‘voldoende zorg’ een manier zijn om aansprakelijkheid te voorkomen. Want, stel dat na een stevige storm een van de bomen rondom het parkeerterrein van uw golfbaan boven op een aantal auto’s ligt? Moet u dan als eigenaar van de boom de schade vergoeden? Dat is zeker geen causaal gevolg. Degene namelijk die schade heeft geleden moet de aansprakelijkheid bewijzen, maar het helpt u als eigenaar van de boom die beschuldiging te pareren door aan te tonen dat u goed en zorgvuldig te werk bent gegaan bij het beheren van uw bomen. Dat hoeft echter als regel niet te gebeuren op basis van een VTA-controle. Omdat het anders kan, komt NLadviseurs met een praktijkadvies op maat. Een alternatieve methode die u helpt boombeheer af te stemmen op de mogelijke risico’s die een boom of bosperceel met zich mee brengt. Zonder dat u teveel of te weinig doet.

Advies op maat

Dit advies op maat bestaat uit een aantal onderdelen. We starten met een goede basis: het beheerplan. In dit beheerplan legt u uw ambities en visie vast voor de toekomst voor uw terrein. Een doordacht plan voor boomveiligheid is hiervan een onderdeel. Aan het plan koppelt u heldere doelen met bijpassende maatregelen die kunnen bijdragen aan het verwezenlijken van de visie. Zonder duidelijke doelen en zonder zorgvuldige afwegingen daarin, krijgt beheer geen richting. Het vastleggen en registreren van beheer geeft u verder ook concreet materiaal in handen waarmee u kunt aantonen dat u zorgvuldig omgaat met boomveiligheid. 

Risicofactoren vastleggen in GolfGIS

In uw plan geeft u aan op welke manier u invulling geeft aan boomveiligheid. Dat begint met het bewust worden van de risico’s op het terrein ten aan zien van boomveiligheid. Om dat goed in beeld te krijgen, nemen we samen met u uw terrein zorgvuldig onder de loep. Risico’s kunt u inschatten aan de hand van een combinatie van factoren zoals inrichting van het terrein, gebruikersintensiteit en boomeigenschappen. Banen die al werken met GolfGIS hebben hierbij een voorsprong, omdat al hun bomen en andere baanelementen al zijn ingetekend op actuele kaartlagen. Daarbij komt dat aan een kaartlaag met bomen, vaak meer informatie is gekoppeld dan de locatie van de boom alleen. In de kaart staat bijvoorbeeld ook informatie over de conditie en leeftijd, de natuurwaarde en de cultuurhistorische waarde van een boom. 


Vanuit het idee dat de ‘zorgplicht’ een wettelijke plicht is, voelen veel beheerders zich genoodzaakt al hun bomen aan een onderzoek en bijpassend beheer te onderwerpen

 


Banen die al werken met GolfGIS hebben een voorsprong

Met de kaart waarop de inrichting van het terrein staat weergegeven, kunnen we vervolgens bepalen welke bomen een mogelijk risico zouden kunnen opleveren. Liggen de bomen bijvoorbeeld in het speelveld, of juist aan de rand daarvan? Zijn er bomen die dicht bij de parkeerplaats of het clubhuis staan? Hoe staat het met de 40 oude eiken langs de oprijlaan?​ 
Al dit soort elementen nemen we goed door. Vervolgens brengen we de laatste risicofactor in. Namelijk de gebruikersintensiteit van de verschillende locaties. Op welke plekken komen veel mensen, waar komt bijna nooit iemand? U kunt bijvoorbeeld een bosperceel hebben aan de uiterste rand van uw terrein. Er lopen geen paden door en de kans dat mensen een afgeslagen bal moeten zoeken in de bosrand van dat perceel is nihil. Het risico dat dit bosperceel oplevert is dus zeer laag. Maar wanneer we kijken naar die monumentale boom midden op de parkeerplaats, is dat een ander verhaal. Hier komen dagelijks behoorlijk wat mensen. Daarbij komt dat de boom zelf conditioneel niet in topstaat verkeert. 

De combinatie van conditie en locatie van deze boom en de gebruikersintensiteit geeft een verhoogd risico. Natuurlijk zijn er ook locaties aan te wijzen waarbij het risico gemiddeld is. Met logisch verstand en terreinkennis kan elk gebied van het terrein gecategoriseerd worden. De drie categorieën (laag, gemiddeld, hoog) krijgen elk een eigen kleur die zichtbaar is op een kaartlaag in GolfGIS.

Risicomanagement

Nu u een duidelijk beeld hebt van de eventuele ‘probleemgebieden’ kunt u gaan bepalen welke maatregelen er nodig zijn en in welke frequentie om het risico laag te houden of te minimaliseren. Bij een laag risicogebied kunt u volstaan met alleen regulier beheer; bij een gemiddeld risicogebied voert u naast het regulier beheer 4-6 jaarlijks een QuickScan boomveiligheid uit; bij een hoog risicogebied voert u naast het regulier beheer 1-3 jaarlijks een boomveiligheidscontrole uit. Voor specifieke gevallen kunt u aparte beheermaatregelen opnemen. De monumentale boom op de parkeerplaats bijvoorbeeld zou u eens per jaar door een specialist kunnen laten inspecteren. De boom bij hole 5 waarin vleermuizen huizen, maar die door een aantal gaten en scheuren in de stam een risico oplevert, kunt u ook aanmerken voor toegespitst beheer. Maar een boom in het grote bosperceel aan de rand van de golfbaan die in slechte staat verkeert, laat u niet in aanmerking komen voor het dure specifieke beheer. De boom staat namelijk niet in een hoog risicogebied en is onderdeel van een omvangrijk bos. De boom omzagen of gewoon aan zijn lot overlaten, zou dan de voorkeur hebben. Het is in verhouding een goedkopere maatregel dan wanneer er gekozen wordt voor een intensief verzorgingstraject. De afweging hiervoor kan goed onderbouwd worden vanuit de analyse die is gemaakt. 


U ‘voldoet’ niet aan de zorgplicht wanneer u al uw bomen hebt laten controleren. Veel belangrijker is het zorgvuldig vastleggen van beheermaatregelen


Wel of geen VTA-controle?

Wanneer u dus uw terrein indeelt in verschillende risicozones (gevaarzettingszones), is het niet nodig alle bomen aan een VTA-controle te onderwerpen, omdat de vastgestelde onderhoudscycli al een deel van de controle zijn en dus de risico’s ondervangen. U laat alleen die bomen controleren die in een hoge risicocategorie vallen. Passend bij de beheerdoelstellingen kunt u dan ook nog kiezen voor een QuickScan controle of een VTA-controle. De QuickScan boomcontrole wordt meestal uitgevoerd om een indruk te krijgen van een bepaald gebied. Bomen met gebreken of sterk verminderde vitaliteit, worden op basis van de standplaats nader onderzocht.

Registreren 

Terugkomend op de zorgplicht die u als beheerder hebt, kunnen we concluderen dat een VTA-controle daarin niet de hoofdrol speelt. U ‘voldoet’ niet aan de zorgplicht wanneer u al uw bomen hebt laten controleren. Veel belangrijker is het zorgvuldig vastleggen van beheermaatregelen; een VTA-controle kan daarvan een onderdeel zijn. Gegevens vastleggen kunt u heel eenvoudig doen in GolfGIS. Zelfs wanneer u door het terrein loopt en daar eventuele mankementen constateert aan een boom, kunt u dit direct registeren via GolfGIS Mobile: een handige tool op uw smartphone of tablet waarbij u direct toegang hebt tot uw eigen GolfGIS-omgeving. Registreer dus wat u gedaan hebt om een geconstateerd risico op te heffen of te voorkomen. Het is niet alleen een middel om schadeclaims af te wenden, maar vooral een middel om serieus invulling te geven aan boombeheer. 

Aan de slag

Wilt u ook een advies op maat en daarmee een nieuwe impuls geven aan boomveiligheid op uw terrein? Neem dan contact met ons op: info@nladviseurs.nl

De hierboven beschreven alternatieve methode voor boombeheer is gebaseerd op het “Praktijkadvies boomveiligheid in bos en natuur” van de Vereniging van bos- en natuurterreineigenaren (VBNE).

Workshop Bomen

Wilt u zelf leren waarop u moet letten om de conditie van een boom te kunnen vaststellen? Kom dan naar een van onze workshops over dit thema. U leert meer over de verschillende levensfases van een boom, u ontdekt welke beheermaatregelen passen bij welke conditie en wanneer deze het beste kunnen worden ingezet om te komen tot een bepaald resultaat. U leert welke factoren een bedreiging kunnen vormen voor een boom en hoe u die kunt herkennen. Aan de hand van een excursie kunt u uw opgedane kennis direct testen in het veld. 

Meer informatie: info@nladviseurs.nl

Bekijk vergelijkbare posts